Phần lớn học viên cao học ở Việt Nam vừa đi làm vừa học. Điều đó khả thi, nhưng tỉ lệ kéo dài thời gian và bỏ dở ở nhóm này cao hơn hẳn — và nguyên nhân thường có thể dự đoán trước.
Ba hình thức và ai hợp với hình thức nào
Học buổi tối và cuối tuần tại chỗ. Giữ được tương tác trực tiếp, nhưng đòi hỏi bạn ở gần trường và công việc không hay đi công tác.
Học trực tuyến hoặc kết hợp. Linh hoạt về địa điểm, nhưng cần kỷ luật cao và dễ trôi nếu chương trình không có mốc hằng tuần.
Học tập trung theo đợt. Vài đợt học liên tục trong năm; phù hợp người ở xa nhưng cần thu xếp nghỉ làm.
Điều cần hỏi trước: lịch học cố định hay thay đổi theo kỳ, có ghi hình buổi học không, và chương trình có kinh nghiệm với học viên đi làm không.
Chọn đề tài luận văn từ công việc
Đây là đòn bẩy lớn nhất của người vừa làm vừa học, và nhiều người bỏ qua.
Nếu đề tài xuất phát từ vấn đề thật ở nơi bạn làm, bạn có sẵn bối cảnh, sẵn dữ liệu, và động lực rõ. Hai việc nuôi nhau thay vì tranh nhau thời gian.
Hai điều cần xử lý: xin phép sử dụng dữ liệu của cơ quan bằng văn bản, và xử lý xung đột vai trò khi bạn vừa là người trong cuộc vừa là người nghiên cứu — nêu rõ trong phần phương pháp.
Thoả thuận với nơi làm việc
Nói trước với quản lý về lịch học và các giai đoạn cao điểm, thay vì để phát sinh rồi xin nghỉ gấp.
Hỏi cơ quan có chính sách hỗ trợ không: nhiều nơi hỗ trợ học phí hoặc cho nghỉ để thi, kèm cam kết phục vụ. Đọc kỹ cam kết trước khi ký — nó ràng buộc nhiều năm.
Nếu công việc của bạn liên quan tới đề tài, hãy trình bày lợi ích cho cơ quan. Điều đó thường đổi thái độ của quản lý từ chịu đựng sang ủng hộ.
Giữ nhịp
Khung giờ cố định trong tuần, bảo vệ như một cuộc họp. Với người đi làm, sáng sớm thường bền hơn buổi tối vì buổi tối dễ bị việc phát sinh lấn.
Mốc nhỏ hằng tuần thay vì mục tiêu theo kỳ. "Đọc xong ba bài và viết một trang tóm tắt" làm được; "hoàn thành chương hai trong tháng này" thì không kiểm soát được.
Chuẩn bị cho giai đoạn mất nhịp. Sẽ có tháng công việc cuốn đi hoàn toàn. Kế hoạch nên có khoảng đệm, và quan trọng hơn là có cách quay lại: một danh sách ba việc nhỏ để bắt đầu lại mà không phải nhớ lại toàn bộ.
Khi nào nên tạm dừng
Nếu bạn không chạm tới luận văn trong hơn hai tháng và không thấy cách thay đổi, hãy bàn với người hướng dẫn về việc thu hẹp phạm vi hoặc bảo lưu theo quy chế.
Bảo lưu có kế hoạch tốt hơn nhiều so với kéo dài trong trạng thái không tiến — cả về tâm lý lẫn về thời hạn đào tạo.
Điều người học bán thời gian hay đánh giá thấp
Thời gian cho phần thủ tục: đăng ký, nộp hồ sơ, xin phê duyệt đạo đức nếu cần, chỉnh sửa theo góp ý. Những việc này không khó nhưng cần bạn có mặt trong giờ hành chính.
Hãy hỏi chương trình về lịch các mốc hành chính ngay từ đầu và ghi vào lịch làm việc của bạn, cùng với lịch học.
Học bán thời gian có bị đánh giá thấp hơn không?
Bằng cấp là như nhau nếu chương trình được kiểm định. Khác biệt nằm ở thời gian và ở mức tương tác, không ở giá trị văn bằng.
Dùng dữ liệu của cơ quan cho luận văn được không?
Cần xin phép bằng văn bản và tuân thủ quy định bảo mật của cơ quan cùng yêu cầu đạo đức nghiên cứu. Hãy làm việc này sớm vì có thể mất thời gian.
Mỗi tuần cần bao nhiêu giờ?
Tuỳ chương trình, nhưng hãy hỏi con số kỳ vọng và nhân lên khi tới giai đoạn luận văn. Đa số người đi làm cần ít nhất một buổi cuối tuần cộng vài khung giờ trong tuần.
Có nên nghỉ việc để học toàn thời gian?
Tuỳ tài chính và tuỳ mục tiêu. Nếu đề tài gắn với công việc thì giữ việc lại có lợi; nếu bạn muốn đổi hướng hoàn toàn thì học toàn thời gian rút ngắn được nhiều thời gian.
