Học phí, quy định về thị thực, quyền làm việc và điều kiện ở lại sau tốt nghiệp ở nhóm nước này đã thay đổi nhiều lần trong những năm gần đây và tiếp tục thay đổi — mọi con số và điều kiện phải tra tại nguồn chính thức của trường và cơ quan di trú tại thời điểm bạn nộp.
Các nước Bắc Âu cùng với Hà Lan là nhóm được người Việt quan tâm nhiều ở bậc thạc sĩ, chủ yếu vì hai lý do: chất lượng đào tạo và mức học phí thấp hơn nhiều so với các nước nói tiếng Anh.
Lý do thứ hai cần được kiểm lại cẩn thận, vì nó đã thay đổi.
Học phí: điều cần kiểm kỹ nhất
Trước đây một số nước trong nhóm này không thu học phí với mọi người học, kể cả người ngoài khối. Điều đó đã thay đổi ở nhiều nơi.
Ba điều phải kiểm cho từng nước và từng trường:
Có thu học phí với người ngoài khối không, và mức bao nhiêu. Một số nước vẫn miễn, một số đã bắt đầu thu.
Có phân biệt theo quốc tịch hoặc theo tình trạng cư trú không. Người đã có quyền cư trú dài hạn ở nước đó hoặc trong khối thường được áp mức khác.
Học phí có tăng trong thời gian học không.
⚠️ Đây là nhóm thông tin mà các bài viết cũ sai nhiều nhất. Một bài từ vài năm trước nói một nước miễn học phí có thể đã không còn đúng.
Chi phí sinh hoạt
Đây là khoản thường lớn hơn học phí ở nhóm nước này, và nó là yếu tố quyết định tổng chi phí.
Bốn điểm thực tế:
Mức sống ở các nước này thuộc nhóm cao — nhà ở, ăn uống, đi lại đều đắt hơn đáng kể so với nhiều nước châu Âu khác.
Nhà ở là khoản lớn nhất và khó nhất. Ở nhiều thành phố đại học, thiếu chỗ ở cho sinh viên là vấn đề thật — một số trường không đảm bảo được chỗ, và việc tìm nhà trên thị trường tự do rất khó với người chưa tới.
Đây là điều cần kiểm trước khi nhận lời: trường có chỗ ở cho sinh viên quốc tế không, và nếu không thì họ hỗ trợ thế nào.
Một số nước yêu cầu chứng minh đủ tiền sinh hoạt cho cả năm khi xin thị thực — một khoản phải có sẵn trong tài khoản.
Bảo hiểm y tế bắt buộc và mức khác nhau theo nước.
Cấu trúc chương trình
Ba đặc điểm chung của nhóm này:
Thời lượng thường một tới hai năm, tuỳ chương trình và tuỳ nước.
Phần lớn chương trình quốc tế dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh ở bậc thạc sĩ — nhóm nước này có số lượng chương trình tiếng Anh lớn nhất trong các nước không nói tiếng Anh.
Nhiều chương trình có phần luận văn đáng kể — thường là một học kỳ trọn vẹn, và nó thường gắn với một nhóm nghiên cứu hoặc một tổ chức bên ngoài.
Cách học và cách đánh giá
Bốn khác biệt so với những gì nhiều người quen:
Tự học chiếm phần lớn thời gian. Số giờ lên lớp thường ít hơn nhiều so với ở Việt Nam, và phần còn lại là đọc, làm bài, làm nhóm — với kỳ vọng rõ ràng rằng người học tự quản lý.
Làm việc nhóm nhiều, và điểm nhóm là một phần đáng kể.
Quan hệ với giảng viên ít trang trọng hơn ở phần lớn nước trong nhóm, và việc đặt câu hỏi hay không đồng ý được khuyến khích.
Hạn nộp được giữ nghiêm. Nộp muộn thường bị trừ điểm hoặc không được nhận, và việc xin gia hạn cần lý do chính đáng kèm giấy tờ.
Điều kiện đầu vào
Bốn nhóm:
Bằng cử nhân được công nhận tương đương. Một số trường yêu cầu bằng từ một số hệ thống nhất định, hoặc yêu cầu số tín chỉ tối thiểu trong một số môn.
Chứng chỉ tiếng Anh, với mức thường tương đương các nước nói tiếng Anh.
Yêu cầu về nền chuyên ngành — nhóm nước này thường xét khá chặt việc bạn đã học những môn nào ở bậc cử nhân, chặt hơn nhiều so với một số hệ thống khác. Đây là điểm người chuyển ngành cần kiểm kỹ.
Bài luận động lực và thư giới thiệu, trọng số khác nhau theo chương trình.
Về ngôn ngữ bản địa
Ba điều thực tế:
Mức tiếng Anh của dân cư ở nhóm nước này thuộc nhóm cao nhất thế giới, nên đời sống hằng ngày dễ hơn nhiều so với nhiều nước châu Âu khác.
Nhưng làm việc thì khác. Với phần lớn công việc ngoài một số lĩnh vực quốc tế hoá cao, tiếng bản địa là điều kiện thực tế.
Các trường thường có lớp tiếng bản địa cho sinh viên quốc tế, nhiều nơi miễn phí hoặc rẻ. Đây là thứ nên tận dụng từ học kỳ đầu nếu có ý định ở lại.
Sau tốt nghiệp
Hai điều, và cả hai phải tra tại nguồn chính thức:
Các nước trong nhóm có cơ chế cho phép ở lại tìm việc sau tốt nghiệp, với thời hạn và điều kiện khác nhau theo nước — và các quy định này đã thay đổi nhiều lần.
Khả năng tìm được việc phụ thuộc mạnh vào ngành và vào tiếng bản địa. Các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ và một số ngành khoa học có môi trường làm việc bằng tiếng Anh phổ biến hơn.
Ba câu nên hỏi chương trình
Trường có đảm bảo chỗ ở cho sinh viên quốc tế không, và nếu không thì hỗ trợ thế nào?
Người tốt nghiệp chương trình này hai năm gần đây hiện ở đâu — ở lại nước đó, về nước, hay đi nơi khác?
Với nền cử nhân của tôi, có phải học bổ sung học phần nào không?
Nhóm nước này còn miễn học phí không?
Đã thay đổi ở nhiều nơi — phải kiểm cho từng nước và từng trường mức áp dụng cho người ngoài khối, vì các bài viết cũ sai nhiều nhất ở điểm này.
Khoản chi phí nào lớn nhất?
Sinh hoạt phí, thường lớn hơn học phí — và nhà ở là khoản lớn nhất cũng như khó nhất, vì nhiều thành phố đại học thiếu chỗ ở cho sinh viên.
Cách học khác ở điểm nào?
Số giờ lên lớp ít hơn nhiều, tự học chiếm phần lớn thời gian, làm việc nhóm nhiều, và hạn nộp được giữ nghiêm.
Điểm nào người chuyển ngành cần kiểm kỹ?
Yêu cầu về nền chuyên ngành — nhóm nước này xét khá chặt việc bạn đã học những môn nào ở bậc cử nhân.
