Nhiều chương trình thạc sĩ cho chọn giữa hai cách kết thúc: một luận văn nghiên cứu, hoặc một đồ án hay dự án ứng dụng có báo cáo kèm theo.
Lựa chọn này thường được quyết theo cái nào nghe nhẹ hơn. Nó nên được quyết theo thứ bạn cần chứng minh sau khi ra trường.
Hai hình thức khác nhau ở đâu
Luận văn nghiên cứu nhằm trả lời một câu hỏi chưa có câu trả lời. Bạn phải xác định câu hỏi, chọn phương pháp, thu và phân tích dữ liệu, và bàn về ý nghĩa của kết quả.
Thứ được đánh giá: tính chặt chẽ của phương pháp và chất lượng lập luận. Kết quả không như mong đợi vẫn là một luận văn tốt nếu cách làm đúng.
Đồ án ứng dụng nhằm giải quyết một vấn đề cụ thể của một tổ chức hoặc một bối cảnh thật: xây một hệ thống, thiết kế một quy trình, đánh giá một chương trình đang chạy.
Thứ được đánh giá: giải pháp có dùng được không, và bạn có lập luận được vì sao chọn cách đó.
Điểm chung: cả hai đều cần một câu hỏi rõ và một cách làm có cơ sở. Khác biệt nằm ở việc sản phẩm cuối là hiểu biết mới hay là một thứ dùng được.
Ai nên chọn cái nào
Chọn luận văn nếu: bạn có ý định học tiếp tiến sĩ; bạn muốn làm việc ở vị trí có phần nghiên cứu; hoặc bạn muốn thử xem mình có hợp với nghiên cứu không trước khi cam kết ba bốn năm.
Lý do thực tế cho nhóm đầu: hồ sơ xin tiến sĩ được đọc bởi người tìm bằng chứng rằng bạn làm nghiên cứu được, và luận văn là bằng chứng trực tiếp nhất. Không có luận văn không phải là không xin được, nhưng bạn sẽ phải chứng minh bằng cách khác.
Chọn đồ án nếu: bạn sẽ đi làm ngay và muốn có sản phẩm cụ thể để nói trong phỏng vấn; bạn đang làm việc và có thể làm đồ án trên chính vấn đề của nơi làm; hoặc bạn muốn xây quan hệ với một tổ chức cụ thể.
Đồ án làm cho một tổ chức thật có một lợi thế rõ: nó thường dẫn tới một lời mời làm việc hoặc ít nhất một người sẵn sàng giới thiệu bạn.
Khối lượng: thường ngang nhau, khó ở chỗ khác
Quan niệm phổ biến là đồ án nhẹ hơn. Thực tế thì khối lượng thường tương đương, nhưng phần khó nằm ở chỗ khác.
Luận văn khó ở giai đoạn đầu — thu hẹp câu hỏi, chọn phương pháp — và ở giai đoạn phân tích. Rủi ro lớn nhất: câu hỏi quá rộng, hoặc không thu được dữ liệu như kế hoạch.
Đồ án khó ở chỗ phụ thuộc bên thứ ba. Rủi ro lớn nhất: tổ chức đối tác đổi ưu tiên, người liên hệ chuyển việc, hoặc dữ liệu họ hứa cung cấp không đến.
Rủi ro thứ hai này thật hơn nhiều người tính, và nó xảy ra vào lúc tệ nhất — giữa chừng, khi không còn thời gian đổi đề tài.
Cách giảm: có thoả thuận bằng văn bản về những gì tổ chức cung cấp; có người liên hệ dự phòng; và có phương án thu hẹp nếu phần dữ liệu quan trọng nhất không có.
Ảnh hưởng tới việc học tiếp
Nếu có khả năng bạn học tiếp tiến sĩ, kiểm hai điều trước khi chọn:
Các chương trình tiến sĩ bạn nhắm tới có yêu cầu bằng thạc sĩ có luận văn không. Một số nơi có yêu cầu này rõ ràng.
Và nếu chọn đồ án, bạn sẽ chứng minh năng lực nghiên cứu bằng gì — một bài báo, một phần nghiên cứu trong đồ án, hay kinh nghiệm trợ lý nghiên cứu.
Không cần quyết định về tiến sĩ ngay lúc này. Nhưng nếu khả năng đó còn mở, luận văn giữ cửa mở rộng hơn.
Năm câu nên hỏi trước khi chốt
Ai hướng dẫn, và họ có nhận thêm người không? Với đồ án, hỏi thêm ai là người phụ trách phía tổ chức.
Đề tài tự chọn hay chọn từ danh sách có sẵn? Danh sách có sẵn thường an toàn hơn vì đã được cân nhắc về tính khả thi.
Mốc thời gian gồm những gì và bản thảo phải nộp khi nào.
Tiêu chí chấm là gì — xin bản tiêu chí, và đọc nó trước khi bắt đầu chứ không khi sắp nộp.
Có thể đổi hình thức sau khi đã đăng ký không, và hạn cuối đổi là khi nào.
Điều quyết định nhiều hơn cả lựa chọn hình thức
Với cả hai đường, hai yếu tố ảnh hưởng tới kết quả nhiều hơn việc chọn hình thức nào:
Phạm vi đủ hẹp. Đề tài quá rộng là nguyên nhân số một làm không kịp hạn, ở cả hai hình thức.
Bắt đầu sớm. Phần lớn người bắt đầu muộn hơn kế hoạch vài tháng và dồn hết vào giai đoạn cuối — lúc đó không còn thời gian cho việc phân tích cẩn thận, vốn là phần được chấm điểm.
Nếu chọn được một trong hai việc để làm đúng, chọn việc thứ nhất: một đề tài hẹp làm tử tế luôn được đánh giá cao hơn một đề tài rộng làm dở dang.
Luận văn và đồ án khác nhau ở đâu?
Luận văn nhằm trả lời một câu hỏi chưa có câu trả lời và được đánh giá theo tính chặt chẽ của phương pháp; đồ án nhằm giải quyết một vấn đề cụ thể và được đánh giá theo giải pháp có dùng được không.
Ai nên chọn luận văn?
Người có ý định học tiếp tiến sĩ, người muốn làm ở vị trí có phần nghiên cứu, hoặc người muốn thử xem mình có hợp với nghiên cứu không.
Rủi ro lớn nhất của đồ án là gì?
Phụ thuộc bên thứ ba — tổ chức đối tác đổi ưu tiên, người liên hệ chuyển việc, hoặc dữ liệu đã hứa không đến, thường vào giữa chừng.
Yếu tố nào quyết định hơn cả việc chọn hình thức?
Phạm vi đủ hẹp và bắt đầu sớm — một đề tài hẹp làm tử tế luôn được đánh giá cao hơn một đề tài rộng làm dở dang.
