Nhiều người bắt đầu thạc sĩ với mục tiêu rõ và kết thúc với câu hỏi mở. Ba hướng dưới đây bao phủ phần lớn trường hợp, và mỗi hướng cần chuẩn bị khác nhau — chuẩn bị từ trong lúc học, không sau khi có bằng.
Hướng một: quay lại hoặc tiến lên trong công việc
Phổ biến nhất với người vừa làm vừa học. Bằng thạc sĩ là điều kiện cho một ngạch, một vị trí, hoặc một bước lên.
Điều cần chuẩn bị: đề tài luận văn gắn với vấn đề thật ở nơi làm việc, để bạn kết thúc với một sản phẩm dùng được chứ chỉ một tấm bằng.
Và nói với quản lý trong quá trình học, không đợi tới lúc tốt nghiệp mới trình bằng. Người quản lý theo dõi quá trình có xu hướng tính tới nó khi ra quyết định về vị trí.
Hướng hai: học tiếp tiến sĩ
Nếu bạn nghiêng hướng này, phần luận văn quan trọng hơn phần điểm học phần.
Điều cần chuẩn bị: một luận văn có phần đóng góp rõ, quan hệ tốt với người hướng dẫn để có thư giới thiệu thực chất, và nếu được thì một bài công bố từ luận văn.
Dấu hiệu hướng này phù hợp: bạn thích giai đoạn làm luận văn hơn giai đoạn học phần; bạn còn câu hỏi muốn theo tiếp sau khi bảo vệ; và bạn chịu được việc làm một việc dài mà phần lớn thời gian không thấy kết quả.
Dấu hiệu nên cân nhắc lại: bạn nghĩ tới tiến sĩ chủ yếu vì chưa biết làm gì khác, hoặc vì môi trường xung quanh coi đó là bước đương nhiên.
Hướng ba: đổi hướng nghề
Dùng thạc sĩ như cửa vào một lĩnh vực khác với bằng cử nhân.
Điều cần chuẩn bị: kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực mới ngay trong lúc học — thực tập, dự án, việc bán thời gian. Bằng thạc sĩ một mình thường không đủ để nhà tuyển dụng tin bạn làm được ở lĩnh vực bạn chưa từng làm.
Và mạng lưới: đây là hướng mà quan hệ có sức nặng nhất, vì bạn cần người bảo đảm cho năng lực mà hồ sơ chưa chứng minh được.
Bốn thứ nên có khi tốt nghiệp, cho hướng nào cũng dùng được
Một sản phẩm cụ thể trình bày được — luận văn, một hệ thống, một báo cáo, một bộ dữ liệu.
Hai người có thể viết thư giới thiệu thực chất — người thật sự biết bạn làm việc thế nào, không chỉ biết điểm của bạn.
Một kỹ năng cụ thể bạn thành thạo hơn hẳn lúc bắt đầu, và nói được tên nó ra.
Mạng lưới trong lĩnh vực — bạn cùng khoá, giảng viên, người gặp ở hội thảo.
Thứ tư là thứ ít người chủ động làm và có giá trị lâu nhất.
Trình bày bằng thạc sĩ khi xin việc
Đừng để bằng cấp nói thay bạn. Nhà tuyển dụng quan tâm bạn làm được gì, nên hãy dịch quá trình học thành năng lực: bạn đã phân tích loại dữ liệu nào, xử lý vấn đề gì, dùng phương pháp nào.
Luận văn nên được nói tới như một dự án: vấn đề là gì, bạn làm thế nào, kết quả ra sao — không phải như một tiêu đề.
Nếu bạn đổi hướng, hãy nói thẳng lý do và nêu bằng chứng bạn đã bắt đầu đi vào hướng mới. Người tuyển dụng không sợ người đổi hướng, họ sợ người không giải thích được vì sao.
Nếu chưa rõ hướng nào khi gần tốt nghiệp
Hãy nói chuyện với ba người: người hướng dẫn của bạn, một người tốt nghiệp cùng chương trình đã ra làm việc vài năm, và một người đang làm trong lĩnh vực bạn tò mò.
Ba góc nhìn này thường đủ để thu hẹp. Và đừng để giai đoạn chưa rõ kéo quá lâu sau khi bảo vệ — bắt đầu một việc rồi điều chỉnh dễ hơn nhiều so với chờ cho rõ trước khi bắt đầu.
Nên học tiếp tiến sĩ ngay sau thạc sĩ không?
Nếu bạn còn câu hỏi muốn theo tiếp và thích giai đoạn làm luận văn thì có lý. Nếu lý do chính là chưa biết làm gì khác thì nên đi làm một thời gian trước.
Bằng thạc sĩ có giúp đổi ngành không?
Giúp nếu kèm kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực mới, tích lũy ngay trong lúc học. Bằng một mình thường không đủ thuyết phục nhà tuyển dụng.
Thư giới thiệu nên xin ai?
Người thật sự biết bạn làm việc thế nào, thường là người hướng dẫn luận văn. Một thư cụ thể có giá trị hơn nhiều thư chung chung từ người có chức danh cao.
Trình bày luận văn trong hồ sơ xin việc thế nào?
Như một dự án: vấn đề, cách bạn làm, kết quả — không chỉ ghi tiêu đề đề tài.
