Một hồ sơ xin việc ghi "Thạc sĩ ngành X, đề tài: Y" nói với nhà tuyển dụng rất ít. Họ không biết ngành X đào tạo gì cụ thể, và tên đề tài Y không có nghĩa với người ngoài chuyên môn.
Việc cần làm là dịch hai năm đó thành các năng lực mà người đọc hiểu được.
Mô tả luận văn như một dự án
Thay vì ghi tên đề tài, viết bốn phần trong ba tới bốn dòng:
Vấn đề: bạn tìm hiểu điều gì, nói bằng ngôn ngữ thường.
Bạn đã làm gì: thu dữ liệu kiểu gì, quy mô bao nhiêu, dùng phương pháp và công cụ gì.
Kết quả: bạn tìm ra gì, và nếu có con số thì nêu con số.
Cái khó và cách bạn xử lý: phần này ít ai viết và nó là phần nhà tuyển dụng quan tâm nhất.
Viết như vậy thì luận văn đọc như một dự án mà bạn tự chủ trì trong một năm — và đó là điều nó thật sự là.
Các năng lực nên nêu, nếu bạn có
Những thứ quá trình học cao học tạo ra mà nhiều người không nghĩ là đáng nêu:
Làm việc với dữ liệu: thu, làm sạch, phân tích, và biết giới hạn của kết luận. Năng lực cuối là năng lực phân biệt và ít người nêu.
Đọc và tổng hợp tài liệu chuyên môn để trả lời một câu hỏi cụ thể. Đây là việc mà nhiều vị trí cần và ít người làm tốt.
Tự dẫn một việc dài từ lúc chưa rõ tới lúc có kết quả, với các mốc tự đặt.
Viết cho người đọc khó tính và sửa theo góp ý.
Trình bày và bảo vệ trước người phản biện.
Với mỗi năng lực, kèm một bằng chứng cụ thể. "Có khả năng phân tích dữ liệu" không nói gì; "phân tích bộ dữ liệu 1.200 mẫu bằng phương pháp X, phát hiện Y" thì nói được.
Nếu bằng không đúng ngành bạn ứng tuyển
Tình huống phổ biến, và cách xử lý không phải giấu nó.
Nêu rõ phần chuyển được: phương pháp, cách làm việc với dữ liệu, cách tổ chức một việc dài. Những thứ này không gắn với ngành.
Và nêu bằng chứng bạn đã bắt đầu vào lĩnh vực mới: một dự án, một khoá học, một kinh nghiệm làm việc dù ngắn.
Nhà tuyển dụng không sợ người đổi hướng; họ sợ người không giải thích được vì sao và chưa làm gì để chuẩn bị.
Câu hỏi "vì sao anh chị học cao học"
Câu này thường được hỏi, và có ba cách trả lời — hai cách yếu và một cách tốt.
Yếu: "để nâng cao trình độ" — không nói gì.
Yếu: "vì lúc đó chưa tìm được việc" — dù thật thì cũng không nên là câu trả lời đầy đủ.
Tốt: nêu một vấn đề cụ thể bạn muốn hiểu hoặc một năng lực cụ thể bạn cần, và nối nó với công việc đang ứng tuyển.
Nếu lý do thật là bạn chưa rõ hướng lúc đó, hãy nói phần bạn đã học được từ đó: "lúc đầu em chưa rõ, và hai năm đó cho em biết em muốn làm việc về X" — câu này thật và nó cho thấy bạn rút ra được điều gì.
Về mức lương
Bằng thạc sĩ không tự động nghĩa là mức lương cao hơn, và kỳ vọng sai ở điểm này gây khó cho cả hai bên.
Ở một số vị trí và một số ngạch, bằng cấp ảnh hưởng trực tiếp tới mức lương theo quy định. Ở phần lớn vị trí trong doanh nghiệp thì không — mức lương theo vị trí và theo năng lực.
Cách chuẩn bị: tìm hiểu mức thị trường cho vị trí đó với kinh nghiệm của bạn, không cộng thêm vì có bằng. Nếu bằng thật sự liên quan tới công việc, hãy nêu năng lực cụ thể nó mang lại — đó là căn cứ đàm phán, không phải tấm bằng.
Hai lỗi thường gặp trong hồ sơ
Đưa danh sách các môn đã học. Nhà tuyển dụng không đọc. Thay bằng hai ba năng lực có bằng chứng.
Dùng thuật ngữ chuyên môn hẹp. Người đọc hồ sơ đầu tiên thường là bộ phận nhân sự, không phải người trong chuyên môn của bạn. Nếu họ không hiểu hồ sơ, nó không tới được người trong chuyên môn.
Một việc nên làm khi vừa bảo vệ
Trong tuần đó, viết ra bản mô tả luận văn theo bốn phần ở trên, khi mọi chi tiết còn rõ.
Bản này dùng cho mọi hồ sơ xin việc và mọi buổi phỏng vấn trong nhiều năm sau. Viết lại nó sau hai năm thì bạn đã quên phần cụ thể — và phần cụ thể chính là phần có giá trị.
Nên trình bày luận văn thế nào trong hồ sơ?
Như một dự án: vấn đề bằng ngôn ngữ thường, bạn đã làm gì, kết quả, và cái khó cùng cách bạn xử lý — không chỉ ghi tên đề tài.
Bằng không đúng ngành ứng tuyển thì sao?
Nêu phần chuyển được — phương pháp, làm việc với dữ liệu, tổ chức việc dài — kèm bằng chứng bạn đã bắt đầu vào lĩnh vực mới.
Trả lời câu hỏi vì sao học cao học thế nào?
Nêu một vấn đề cụ thể bạn muốn hiểu hoặc năng lực cụ thể bạn cần, và nối với công việc đang ứng tuyển.
Bằng thạc sĩ có nghĩa là lương cao hơn không?
Ở một số vị trí và ngạch thì có theo quy định; ở phần lớn vị trí doanh nghiệp thì lương theo vị trí và năng lực — nên nêu năng lực cụ thể làm căn cứ đàm phán.
