Quy định về học phí, thị thực và điều kiện tuyển sinh thay đổi theo từng năm và từng bang, từng tiểu bang — luôn kiểm trang chính thức của trường và cơ quan di trú trước khi quyết định.
Nhiều người chuẩn bị hồ sơ du học Nhật hoặc Hàn theo cách quen với phương Tây: viết bài luận, xin thư giới thiệu, nộp cổng trực tuyến rồi chờ. Ở hai nước này, bước thiếu là bước quan trọng nhất — tìm giáo sư đồng ý tiếp nhận.
Giáo sư tiếp nhận: trung tâm của quy trình
Nhiều chương trình yêu cầu hoặc mặc định rằng bạn đã liên hệ và được một giáo sư đồng ý nhận vào phòng thí nghiệm. Không có bước đó, hồ sơ khó đi tiếp dù điểm tốt.
Thư liên hệ nên kèm đề cương nghiên cứu ngắn — đây là điểm khác với nhiều nước phương Tây, nơi đề cương ở bậc thạc sĩ không phải lúc nào cũng cần. Đề cương một tới hai trang, nêu rõ câu hỏi, phương pháp và vì sao chọn nhóm đó.
Liên hệ sớm: các mùa tuyển và kỳ thi nội bộ có lịch cố định, và giáo sư cần thời gian trước khi kỳ xét tuyển bắt đầu.
Kỳ thi đầu vào vẫn tồn tại
Khác với phần lớn phương Tây, nhiều trường ở Nhật và Hàn có kỳ thi đầu vào cho bậc thạc sĩ: thi kiến thức chuyên ngành, ngoại ngữ, và phỏng vấn. Một số chương trình quốc tế miễn thi, nhưng đừng mặc định như vậy.
Ở Nhật có con đường qua vị trí nghiên cứu sinh dự bị: bạn vào phòng thí nghiệm trước một thời gian, học tiếng và chuẩn bị, rồi mới thi vào chính thức.
Học bổng
Cả hai nước đều có học bổng chính phủ cho bậc sau đại học, nộp qua cơ quan đại diện ngoại giao hoặc qua trường, với lịch nộp cố định hằng năm và cạnh tranh cao.
Ngoài ra còn học bổng của trường, của các quỹ tư nhân, và vị trí trợ lý nghiên cứu do đề tài của giáo sư trả. Nhóm thứ ba phụ thuộc hoàn toàn vào việc giáo sư có quỹ, nên hỏi thẳng khi liên hệ.
Ngôn ngữ
Có chương trình dạy bằng tiếng Anh, nhất là ở các trường lớn và các ngành kỹ thuật. Nhưng sinh hoạt phòng thí nghiệm, họp nhóm và đời sống hằng ngày thường dùng tiếng bản địa.
Học tiếng từ trước khi sang là khoản đầu tư có giá trị kép: hoà nhập nhanh hơn và mở cửa cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, vì phần lớn doanh nghiệp yêu cầu năng lực tiếng.
Văn hoá phòng thí nghiệm
Quan hệ với giáo sư mang tính thứ bậc rõ hơn, và phòng thí nghiệm thường là một cộng đồng gắn bó: có giờ có mặt, có sinh hoạt chung, có trách nhiệm với việc chung của nhóm.
Điều này có mặt tốt: bạn được hướng dẫn sát, có đồng nghiệp hỗ trợ, và học được nề nếp làm việc. Mặt cần chuẩn bị tinh thần: kỳ vọng về thời gian ở phòng thí nghiệm có thể cao hơn bạn hình dung, và cách nêu ý kiến trái chiều cần khéo hơn.
Sau tốt nghiệp
Cả hai nước đều có nhu cầu nhân lực kỹ thuật và các diện thị thực làm việc cho người tốt nghiệp. Cơ hội tốt nhất thuộc về người có tiếng bản địa ở mức làm việc được, kèm kinh nghiệm thực tập.
Bắt buộc phải có giáo sư nhận trước khi nộp không?
Không phải mọi chương trình, nhưng rất nhiều chương trình yêu cầu hoặc ưu tiên. Hãy đọc kỹ hướng dẫn tuyển sinh của từng khoa và mặc định là cần liên hệ trước.
Đề cương nghiên cứu ở bậc thạc sĩ nên dài bao nhiêu?
Thường một tới hai trang là đủ cho thư liên hệ, và bản dài hơn khi nộp hồ sơ chính thức nếu được yêu cầu. Quan trọng là câu hỏi rõ và phương pháp khả thi.
Không biết tiếng Nhật hay tiếng Hàn có xin được học bổng chính phủ không?
Có, nhiều diện nhận hồ sơ bằng tiếng Anh và bố trí khoá tiếng trước khi vào chương trình. Nhưng cạnh tranh cao và lịch nộp rất sớm.
Chuyển tiếp lên tiến sĩ trong cùng phòng thí nghiệm có dễ không?
Thường thuận lợi nếu giáo sư đồng ý và có quỹ, vì họ đã biết năng lực của bạn. Nhiều người đi trọn cả hai bậc trong cùng một nhóm.
