Trong quá trình làm hồ sơ, phần được đầu tư nhiều nhất thường là bài luận. Nhưng quyết định ảnh hưởng lớn nhất tới kết quả không phải viết thế nào — mà là nộp vào đâu.
Một hồ sơ trung bình nộp đúng chỗ được nhận; một hồ sơ mạnh nộp sai chỗ bị loại.
Bắt đầu từ đâu
Không bắt đầu từ danh sách xếp hạng. Bắt đầu từ ba câu về chính mình:
Học xong tôi muốn làm gì? Đi làm trong ngành, học tiếp tiến sĩ, hay đổi hướng nghề. Ba mục tiêu này dẫn tới ba loại chương trình khác nhau.
Tôi có bao nhiêu tiền và bao nhiêu thời gian? Đây là ràng buộc thật, và xác định nó trước giúp loại bớt phần lớn lựa chọn không khả thi.
Hồ sơ của tôi mạnh ở đâu, yếu ở đâu? Trả lời thành thật câu này quyết định việc phân tầng danh sách.
Cách tìm chương trình
Bốn cách, theo mức hiệu quả:
Đi từ người làm việc bạn muốn làm. Tìm vài người đang làm công việc bạn nhắm tới, xem họ học ở đâu. Cách này cho danh sách thực tế hơn mọi bảng xếp hạng.
Đi từ tác giả các bài bạn đọc nếu định học tiếp lên nghiên cứu. Họ ở trường nào, nhóm nào.
Các cơ sở dữ liệu chương trình theo nước hoặc theo ngành.
Hỏi người đã đi — cựu sinh viên cùng trường, các nhóm trực tuyến. Họ cho biết những thứ không có trên trang web.
Vì sao xếp hạng không phải tiêu chí chính
Ba lý do:
Xếp hạng chung đo cả trường, không đo chương trình bạn học. Một trường ở giữa bảng có thể có khoa đứng đầu trong ngành hẹp của bạn.
Các tiêu chí xếp hạng thường không phải thứ ảnh hưởng tới trải nghiệm của bạn — chúng nặng về nghiên cứu và danh tiếng, nhẹ về chất lượng giảng dạy bậc thạc sĩ.
Nhà tuyển dụng trong nhiều ngành quan tâm tới chương trình cụ thể và tới những gì bạn làm được, không tới thứ hạng chung.
Xếp hạng vẫn có ích cho một việc: sàng lọc sơ bộ khi bạn chưa biết gì về một nước. Nhưng nó là bước đầu, không phải bước quyết định.
Tám tiêu chí nên xem
Nội dung học phần — đọc danh sách môn, không đọc phần giới thiệu. Phần giới thiệu của mọi chương trình đều nghe giống nhau.
Có làm luận văn không và nó chiếm bao nhiêu. Quan trọng nếu định học tiếp.
Đội ngũ giảng dạy — ai dạy, họ làm gì.
Đầu ra của khoá trước — nhiều chương trình công bố; nếu không có thì hỏi.
Tổng chi phí, gồm học phí, sinh hoạt, bảo hiểm, đi lại.
Cơ hội làm thêm và làm việc sau tốt nghiệp theo quy định của nước đó — đây là yếu tố lớn và nó thay đổi theo thời gian, nên kiểm nguồn chính thức.
Yêu cầu đầu vào — bằng cấp, điểm, ngoại ngữ, kinh nghiệm.
Tỷ lệ nhận nếu công bố.
Phân tầng danh sách
Chia làm ba nhóm và nộp vào cả ba:
Nhóm với tới — hồ sơ của bạn dưới mức trung bình của chương trình. Nộp một tới hai.
Nhóm vừa tầm — hồ sơ của bạn ngang mức yêu cầu. Đây là nhóm chính, nộp ba tới bốn.
Nhóm chắc chắn — hồ sơ của bạn trên mức yêu cầu rõ ràng. Nộp một tới hai.
Điều kiện: mọi chương trình trong danh sách đều phải là nơi bạn thật sự sẵn sàng học. Nộp vào một chỗ chỉ để có phương án dự phòng rồi được nhận và không muốn đi là lãng phí cả thời gian lẫn phí nộp hồ sơ.
Đọc trang chương trình cho đúng
Bốn chỗ đáng đọc kỹ và ba chỗ có thể bỏ qua:
Đáng đọc: danh sách học phần và số tín chỉ · yêu cầu đầu vào cụ thể · hạn nộp và các đợt · thông tin về học bổng và điều kiện.
Có thể bỏ qua: phần giới thiệu chung về trường · lời chúc mừng của hiệu trưởng · ảnh và các câu khẩu hiệu.
Và một việc nên làm: gửi thư hỏi bộ phận tuyển sinh một hai câu cụ thể. Cách họ trả lời — nhanh hay chậm, rõ hay chung chung — cho biết khá nhiều về cách chương trình đó vận hành.
Nộp bao nhiêu chỗ
Năm tới bảy là khoảng hợp lý cho phần lớn trường hợp.
Ít hơn thì rủi ro cao. Nhiều hơn thì mỗi hồ sơ bị làm sơ sài — và hồ sơ sơ sài là lý do bị loại phổ biến hơn nhiều so với năng lực không đủ.
Mỗi hồ sơ cần được điều chỉnh riêng: bài luận nhắc đúng tên chương trình, đúng môn học, đúng người mình muốn học cùng. Một bài luận dùng chung cho bảy nơi bị nhận ra ngay, và nó truyền đi thông điệp rằng bạn không thật sự quan tâm tới nơi nào cụ thể.
Một phép kiểm cuối
Với mỗi chương trình trong danh sách, viết ra hai câu: vì sao chương trình này phù hợp với tôi, và vì sao họ nên nhận tôi.
Nếu không viết nổi hai câu đó cho một chương trình, thì hoặc bạn chưa tìm hiểu đủ, hoặc nó không nên có trong danh sách. Cả hai trường hợp đều cần xử lý trước khi nộp, không phải sau.
Nên bắt đầu chọn trường từ đâu?
Từ ba câu về chính mình — học xong muốn làm gì, có bao nhiêu tiền và thời gian, hồ sơ mạnh yếu ở đâu — không phải từ bảng xếp hạng.
Vì sao xếp hạng không phải tiêu chí chính?
Vì nó đo cả trường chứ không đo chương trình bạn học, các tiêu chí nặng về nghiên cứu và danh tiếng, và nhà tuyển dụng nhiều ngành quan tâm tới chương trình cụ thể.
Nên nộp bao nhiêu chỗ?
Năm tới bảy, chia ba tầng — ít hơn thì rủi ro cao, nhiều hơn thì mỗi hồ sơ bị làm sơ sài.
Phép kiểm cuối trước khi chốt danh sách?
Viết hai câu cho mỗi chương trình: vì sao nó phù hợp với mình, và vì sao họ nên nhận mình — không viết nổi thì chưa nên nộp.
